Ergens vlak voor deze reis gebeurde het: 300.000 kilometer op de teller.
Drie jaar geleden kocht ik mijn inmiddels behoorlijk doorleefde Toyota met 220.000 kilometer. Inmiddels zijn we 80.000 kilometer verder. En eerlijk gezegd zijn dat voor een groot deel plezierkilometers geweest.
Ook deze zomer mocht hij weer aan de bak.
Op 31 juli vertrokken we. Niet vroeg in de ochtend, zoals dat bij een fatsoenlijke roadtrip eigenlijk hoort, maar pas in de middag. Die dag mocht ik eerst nog een uitvaart begeleiden als woorddienstbegeleider. Een mooie dienst, gelukkig.
Daarna spullen in de auto en gáán.
Onze eerste bestemming lag nog niet eens in Tsjechië.
Een ontbrekend hoofdstuk: Neurenberg
Neurenberg stond al langer op mijn lijst. Kort voor onze reis had ik de film Nuremberg gezien en die had indruk op me gemaakt. Ook bezocht ik tijdens eerdere reizen Auschwitz-Birkenau en Bergen-Belsen.
Neurenberg voelde daardoor als een ontbrekend hoofdstuk.
Hier organiseerden de nazi’s hun gigantische partijdagen. Hier werden honderdduizenden mensen ondergedompeld in propaganda en massale verheerlijking van een ideologie. En hier stonden na de oorlog enkele van de belangrijkste verantwoordelijken voor de misdaden van het naziregime terecht.
We bezochten het voormalige Reichsparteitagsgelände en het bijbehorende museum. Vooral de schaal van de architectuur is indrukwekkend en tegelijkertijd beklemmend. Alles was erop gericht het individu klein te maken tegenover iets dat groter leek dan hijzelf.
Maar diezelfde avond zagen we een compleet ander Neurenberg.
De binnenstad was één groot feest. Overal muziek, bandjes, volle terrassen en mensen op straat. Tussen de vakwerkhuizen en historische gebouwen hing zo’n fijne sfeer dat we spontaan besloten een nacht langer te blijven.
Misschien is dat een van de dingen die reizen me steeds opnieuw leert:
een plek is nooit maar één verhaal.
Eindelijk Tsjechië 🇨🇿
De volgende dag reden we de grens over richting Pilsen.
En wanneer je in de geboorteplaats van pils bent, moet er natuurlijk één ding gebeuren.
Een Pilsner Urquell. 🍺
Op een Tsjechisch terras, in zo’n heerlijk groot rond glas.
Daarna hadden we Pilsen eigenlijk vrij snel gezien. Dus ging de achterklep weer open, de spullen de auto in en reden we verder naar het zuiden.
Tent uit de achterbak. Kamperen. ’s Avonds buiten zitten en de volgende ochtend nog even aan het water.
Geen strak reisschema.
Gewoon kijken waar we terechtkomen.
Dat is voor mij nog altijd een van de mooiste manieren van reizen.
Kanoën door Český Krumlov
Onze volgende bestemming was Český Krumlov.
Een bijna sprookjesachtig stadje dat tussen de bochten van de rivier ligt. Oude huizen, smalle straatjes, terrassen, Tsjechisch eten en bier voor bedragen waarvoor je in Nederland soms nauwelijks nog een glas fris krijgt.
En natuurlijk gingen we het water op.
Kanoën door Český Krumlov werd een van die momenten waarop je denkt: ja, hiervoor zijn we dus helemaal hierheen gereden.
Daarna reden we naar České Budějovice. Voor verrassend weinig geld vonden we een uitstekend hotel en ’s avonds kregen we eindelijk zo’n typisch stevig Tsjechisch bord voor onze neus.
Vlees. Saus. Knedlíky. Iets zoets erbij.
Niet subtiel.
Wel lekker.
Een hittegolf in Praag
Via Vyhlídka Máj, een prachtig uitzichtpunt over een hoefijzervormige bocht in de Moldau, reden we verder richting Praag.
Inmiddels trok er een hittegolf over Tsjechië.
Onze principes over kamperen werden daarom zonder al te veel discussie ingeruild voor een luxe appartement mét airconditioning.
Sommige principes houden nu eenmaal op bij dertig graden.
En Praag stelde niet teleur.
Wat een stad.
We liepen kilometers. Over de Karelsbrug, richting de Praagse Burcht, door oude straatjes en over pleinen. We bezochten musea en kunstgaleries, gingen naar een concert, bekeken het astronomische uurwerk en ik bezocht het Banksy Museum.
Maar misschien vond ik Praag ’s avonds nog wel het mooist.
Wanneer de grootste drukte verdwijnt, de verlichting aangaat en je door die eeuwenoude straten loopt, begrijp je waarom Praag zo’n romantische reputatie heeft.
Geschiedenis die vragen oproept
We bezochten ook de oude Joodse wijk, verschillende synagogen en de Joodse begraafplaats.
Daar kwam opnieuw die Europese geschiedenis dichtbij die me tijdens reizen vaker bezighoudt.
Wat gebeurt er wanneer mensen niet langer als individuen worden gezien, maar uitsluitend als onderdeel van een groep? Wanneer afkomst, religie of ideologie belangrijker worden dan de mens zelf?
Tegelijkertijd zette Tsjechië me aan het denken over het Europa van vandaag.
Het land voelt op veel plaatsen nog heel nadrukkelijk Tsjechisch. De taal, architectuur, tradities, het eten en een sterke eigen identiteit zijn overal aanwezig.
En dan denk ik automatisch ook aan Nederland.
Aan migratie en integratie. Aan een samenleving die snel verandert. Aan het lage geboortecijfer onder de Nederlandse bevolking en aan de vraag wat demografische veranderingen op langere termijn betekenen voor onze cultuur en identiteit.
Dat zijn onderwerpen waarover de discussie al snel verhardt. Terwijl ik juist denk dat we ze moeten kunnen bespreken.
Je kunt zorgen hebben over migratie, integratie of het behoud van cultuur zonder individuele mensen verantwoordelijk te maken voor alles wat er binnen een groep gebeurt.
En andersom moeten zorgen over maatschappelijke veranderingen ook niet automatisch worden weggezet omdat ze ongemakkelijk zijn.
De Europese geschiedenis laat juist zien hoe gevaarlijk het wordt wanneer we ophouden het individu te zien.
‘Except for all the Muslims’
Die gedachte kreeg later tijdens onze reis een onverwacht vervolg.
Na drie dagen Praag reden we weer de natuur in. Via de bizarre basaltformaties van Panská skála trokken we richting Boheems Zwitserland en de beroemde Pravčická brána.
Indrukwekkend? Absoluut.
Maar we zijn misschien ook een beetje verwend geraakt door alles wat we samen inmiddels hebben gezien.
Niet iedere berg hoeft de mooiste berg ooit te zijn.
Soms is het gewoon fijn om er te staan.
Onze laatste grote bestemming werd Karlovy Vary, het vroegere Karlsbad. En dat bleek een van de verrassingen van de reis.
Warmwaterbronnen, statige hotels, prachtige colonnades en een architectuur die totaal anders aanvoelde dan de plaatsen die we daarvoor hadden bezocht.
We gingen er ook naar een thermaalbad.
Bij de sauna raakte ik aan de praat met een man.
“Where are you from?”
“Holland.”
“Oh, beautiful country… except for all the Muslims. We don’t want them here. It’s ten to twelve in Europe.”
Tja.
Zijn woorden bleven bij me hangen.
Niet omdat ik het ermee eens was. Integendeel: een complete bevolkingsgroep verantwoordelijk maken voor problemen of ontwikkelingen is precies het soort denken waar ik moeite mee heb.
Maar het raakte wél aan een vraag die tijdens deze reis steeds opnieuw boven kwam drijven:
hoe behouden landen hun eigen identiteit in een wereld die razendsnel verandert?
Niet iedereen over één kam
Diezelfde nuance mis ik soms ook wanneer we naar andere conflicten kijken.
We weten allemaal wat er de afgelopen jaren in Israël en de Palestijnse gebieden is gebeurd en hoeveel menselijk leed daaruit is voortgekomen. Geweld tegen burgers, van welke kant ook, dat mensen hun leven, familie of menselijke waardigheid ontneemt, staat voor mij haaks op menselijke eer en beschaving.
Maar ook daar moeten we onderscheid blijven maken tussen individuen, bevolkingsgroepen, regeringen, politieke bewegingen en ideologieën.
Een Jood is niet automatisch verantwoordelijk voor het handelen van de Israëlische regering. Een moslim is niet verantwoordelijk voor wat een extremist doet. Een Palestijn is niet Hamas. En kritiek op zionisme of op het beleid van de Israëlische staat mag niet veranderen in een oordeel over Joden als bevolkingsgroep.
Juist wanneer emoties hoog oplopen, wordt dat onderscheid belangrijk.
Misschien was dát uiteindelijk de onverwachte rode draad van onze reis.
Geschiedenis laat zien wat er kan gebeuren wanneer we mensen reduceren tot groepen.
Het heden laat zien hoe moeilijk het blijkbaar blijft om dat niet opnieuw te doen.
Het is goed geweest
Na dagen vol geschiedenis, steden, wandelen, kanoën, kamperen, musea, bergen, bier en vooral heel veel kilometers begon uiteindelijk het verzadigingspunt te komen.
We hadden genoeg gezien.
En dat vind ik eigenlijk een heerlijk moment tijdens een roadtrip.
Niet meer denken: wat moeten we morgen nog zien?
Maar gewoon:
het is goed geweest.
Nog een paar souvenirs mee. Een paar mooie Pilsner Urquell-glazen.
En in Praag kocht ik iets bijzonders voor Rafaëla: een ring met Boheemse granaat. Binnenkort is ze jarig. En na vier jaar samen vond ik het mooi dat haar cadeau niet ergens uit een Nederlandse webshop kwam, maar uit een stad waar we samen opnieuw herinneringen hebben gemaakt.
Op naar de volgende 100.000
Toen de neus van de Toyota uiteindelijk weer richting Nederland stond, stond er ruim 300.000 kilometer op de teller.
En ik hoop dat er nog heel wat bijkomen.
Want uiteindelijk zijn het niet de kilometers die zo’n oude auto bijzonder maken.
Het zijn de plekken waar hij je heeft gebracht. De gesprekken onderweg. Een onverwacht goed hotel. Een tent ergens aan het water. Een veel te goedkoop Tsjechisch biertje. Een stad die mooier bleek dan verwacht. Een berg die juist iets minder spectaculair was dan gehoopt.
En iemand naast je met wie je het allemaal hebt meegemaakt.
Tsjechië, je was mooi. 🇨🇿
Op naar de volgende 100.000 kilometer.
